Projekt: fundacje rodzinne — planowane zmiany opodatkowania

Co się zmienia?

Jeżeli fundacja rodzinna wypłaca świadczenia beneficjentom, projekt przewiduje wzrost jej podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) z 15% do 19%. Wyższa stawka ma dotyczyć także mienia wydawanego przy rozwiązaniu fundacji i ukrytych zysków, czyli określonych przysporzeń opodatkowanych podobnie jak świadczenia. Jednocześnie dzieci, wnuki i dalsi potomkowie rodzeństwa oraz pasierba fundatora mają zostać objęci rodzinnym zwolnieniem z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT).

Projekt przewiduje również:

• Najem: ograniczenie zwolnienia dla budynków i lokali mieszkalnych, części mieszkalnych budynków mieszanych oraz ich części. Wyjątek ma obejmować bezpośredni wynajem przez fundację wyłącznie na cele mieszkaniowe, co fundacja będzie musiała udowodnić. Wyłączenie ma objąć też pozostałe budynki, lokale i ich części przeznaczone do całodobowego zakwaterowania. Sam długi okres umowy nie wystarczy do spełnienia warunku mieszkaniowego.
• Zbycie majątku: utratę zwolnienia przy sprzedaży lub innym zbyciu mienia wniesionego albo nieodpłatnie przekazanego fundacji przed upływem dwóch lat od końca roku kalendarzowego otrzymania. Wyjątkiem będzie zbycie w wykonaniu nakazu organu władzy publicznej. To nie zakaz sprzedaży. Nowa reguła ma obejmować dopiero mienie otrzymane od początku roku podatkowego fundacji rozpoczynającego się po 31 grudnia 2026 r.
• Udziały w podmiotach, których wyniki podatkowe rozlicza fundacja jako wspólnik: zwolnienie ma być wyłączone tylko w zakresie przychodów, które nie byłyby zwolnione, gdyby fundacja uzyskała je bezpośrednio. Reguła obejmuje udziały w spółkach niebędących osobami prawnymi oraz w innych podmiotach, których wyniki przypisuje się fundacji — zarówno krajowych, jak i zagranicznych.
• Inwestycje zagraniczne: objęcie fundacji podatkiem od dochodów zagranicznych jednostek kontrolowanych oraz podatkiem od niezrealizowanych zysków, związanym z określonym przeniesieniem majątku poza Polskę i utratą polskiego prawa do opodatkowania. Nie oznacza to podatku od każdej inwestycji zagranicznej. Ten artykuł nie opisuje sposobu obliczania tych podatków — przy takich strukturach potrzebna jest indywidualna analiza.
• Pożyczki i należności: rozszerzenie ukrytych zysków na określone pożyczki dla fundatora i podmiotów powiązanych oraz umorzone, przedawnione lub odpisane jako nieściągalne należności.

Kogo dotyczy projekt?

Fundacji rodzinnych już istniejących i nowo tworzonych, fundatorów, beneficjentów i podmiotów powiązanych, w tym firm korzystających z majątku lub finansowania fundacji. Projekt zachowuje wyłączenie zwolnienia dla najmu przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części lub majątku służącego działalności fundatora, beneficjenta albo wskazanego podmiotu powiązanego; dla określonych udziałów i praw przewidziano próg 5%.

Rodzinne zwolnienie PIT ma nadal zależeć od proporcji mienia przypisanej fundatorowi, ustalanej na dzień uzyskania przychodu. Obejmuje świadczenia i mienie otrzymywane przy rozwiązaniu fundacji. Poszerzenie kręgu rodziny nie znosi podatku płaconego przez samą fundację. Wcześniejsze utworzenie fundacji lub nabycie prawa do świadczenia nie wyłącza projektowanych zasad PIT beneficjentów dla przychodów uzyskanych od 1 stycznia 2027 r. Dla CIT samej fundacji projekt przewiduje odrębne zasady zależne od jej roku podatkowego, opisane poniżej.

Co to oznacza w praktyce?

Przy pożyczkach znaczenie ma mieć część wymagalna w danym roku, niezwrócona do terminu złożenia rocznej deklaracji fundacji za ten rok, czyli według obecnych przepisów do końca trzeciego miesiąca następnego roku (przy roku kalendarzowym — do 31 marca). Osobna reguła obejmie pożyczki na co najmniej 10 lat, także wskutek przedłużenia, dla beneficjenta, fundatora lub powiązanej osoby fizycznej. Umorzone, przedawnione i odpisane należności nie mają być ponownie zaliczane do ukrytych zysków, jeżeli wcześniej objęto je jedną z tych reguł pożyczkowych.

Przy dochodach zagranicznych jednostek kontrolowanych projekt przewiduje szczególne zasady odliczeń, z możliwością rozliczenia niewykorzystanych kwot w pięciu kolejnych latach podatkowych; ich zakres wymaga indywidualnej analizy. Przy podatku od niezrealizowanych zysków, dla składnika, którego odpłatne zbycie przez fundację korzystałoby ze zwolnienia, koszt ma być ustalany tak, jak gdyby ta sprzedaż była opodatkowana.

Projekt rozszerza też istniejącą stawkę 25% za działalność wykraczającą poza dozwolony zakres fundacji na podatek od dochodów ze zbycia walut wirtualnych (kryptowalut), który dziś wynosi 19%. Projekt nie tworzy przy tym nowej stawki, tylko obejmuje istniejącą stawką kolejny rodzaj dochodu.

Projekt daje ponadto czasową możliwość zwrotu określonych nieruchomości i praw osobie, która przed 1 stycznia 2027 r. była ich właścicielem bezpośrednio przed wniesieniem lub nieodpłatnym przekazaniem do fundacji. Nie musi to być wyłącznie fundator. Chodzi o własność nieruchomości, ich części lub udziały, spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu mieszkalnego, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni oraz udziały w tych prawach – tylko w zakresie wskazanych w projekcie obiektów mieszkalnych i przeznaczonych do całodobowego zakwaterowania.

Taki zwrot ma nie podlegać podatkowi fundacji od świadczeń ani przepisom o opodatkowaniu działalności poza dozwolonym zakresem. Darowizna ma być zwolniona z podatku od spadków i darowizn, a inna forma zwrotu nie ma tworzyć przychodu PIT. Zwrot nie ma rozpoczynać od nowa pięcioletniego okresu istotnego dla podatku od późniejszej sprzedaży; czas własności fundacji ma się do niego wliczać. Przy późniejszej sprzedaży przez fundatora nie będzie można uwzględnić kosztów poniesionych w okresie własności fundacji. Nie jest to obietnica zwolnienia ze wszystkich podatków ani możliwość wycofania dowolnego majątku.

Co warto przygotować?

Ocena kancelarii: sprawdź, czy najem dotyczy majątku używanego w działalności fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego; terminy wymagalności i okresy pożyczek (zwłaszcza zawartych na co najmniej 10 lat); daty otrzymania majątku przez fundację; początek i koniec roku podatkowego fundacji oraz krąg beneficjentów. Nie zmieniaj rozliczeń na podstawie samego projektu. Przy inwestycjach zagranicznych lub planowanym zwrocie nieruchomości potrzebna będzie odrębna ocena warunków podatkowych.

Planowane terminy

Planowane wejście w życie to 1 stycznia 2027 r. Zmiany PIT mają dotyczyć przychodów uzyskanych od tej daty. Zmiany CIT mają być stosowane zasadniczo od roku podatkowego fundacji rozpoczynającego się po 31 grudnia 2026 r. Fundacja, której rok podatkowy zaczął się wcześniej i kończy po tej dacie, ma stosować dotychczasowy CIT do końca tego roku. Nie odracza to zmian PIT beneficjentów.

Dla podwyższonej stawki i zmian dotyczących ukrytych zysków projekt odwołuje się do świadczeń i mienia przekazanych lub postawionych do dyspozycji od nowego roku podatkowego fundacji. Oceny starych pożyczek i późniejszych zdarzeń nie należy opierać wyłącznie na dacie umowy.

Terminy i przygotowania

Projekt nie nakłada obecnie obowiązku zmiany rozliczeń ani zwrotu majątku. Planowana preferencja zwrotu określonych nieruchomości i praw ma być dostępna do 31 grudnia 2027 r. albo w ciągu 12 miesięcy od końca roku podatkowego rozpoczętego przed 1 stycznia 2027 r. i zakończonego po 31 grudnia 2026 r.

Status projektu

Projekt — może się zmienić. Na 12 października 2026 r. potwierdzonym etapem prac nad drukiem nr 3148 jest I czytanie na posiedzeniu Sejmu, które odbyło się 6 października 2026 r. Nie oznacza to uchwalenia ani wejścia przepisów w życie. Opisane zmiany pozostają projektem; ich treść i terminy mogą zmienić się w toku prac, a planowana data 1 stycznia 2027 r. nie jest pewna. Stosowanie nowych przepisów wymaga ogłoszenia ustawy i jej wejścia w życie.

Podstawa i źródła

Druk sejmowy nr 3148, projekt UD447: art. 1–4, zwłaszcza art. 2 pkt 1–5 i art. 3 ust. 1–5. Uzasadnienie druku służy wyjaśnieniu celu projektu, nie jest obowiązującym przepisem ani objaśnieniem podatkowym. Obowiązujące przepisy powiązane: ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2026 poz. 554) art. 22d, 24q, 24r i 24s.

Sejm RP — druk nr 3148 · Pełny tekst projektu · Uzasadnienie · Sejm RP — przebieg procesu legislacyjnego druku nr 3148