Stan informacji: 1 października 2026 r. W Polsce trzeba rozróżnić obecny limit dla transakcji między przedsiębiorcami i uchwalone już przepisy unijne, które zaczną być stosowane w 2027 r.
Unijny limit od 10 lipca 2027 r.
Unijne przepisy przeciwdziałania praniu pieniędzy wprowadzają od 10 lipca 2027 r. limit 10 000 euro dla określonych płatności gotówkowych związanych z działalnością zawodową lub gospodarczą. Limit obejmuje również powiązane operacje, więc podział płatności nie pozwala go ominąć. Państwa mogą utrzymać lub wprowadzić niższe progi.
To nie jest powszechny zakaz używania gotówki. Limit nie obejmuje płatności między osobami fizycznymi, które nie działają w ramach działalności zawodowej lub gospodarczej — przykładowo prywatnej sprzedaży samochodu między dwiema takimi osobami.
W Polsce już obowiązują odrębne zasady: płatność między przedsiębiorcami dotycząca transakcji o wartości przekraczającej 15 000 zł powinna odbywać się za pośrednictwem rachunku płatniczego. Gotówkowe rozliczenie może mieć skutki podatkowe.
Próg 3 000 euro w nowych przepisach AML dotyczy obowiązków identyfikacji przy określonych okazjonalnych transakcjach gotówkowych u podmiotów objętych tymi przepisami. Nie oznacza automatycznego zgłaszania każdej takiej płatności przez każdego sprzedawcę.
15 000 zł w Polsce: liczy się cała transakcja
Obowiązek korzystania z rachunku płatniczego dotyczy transakcji między przedsiębiorcami, których jednorazowa wartość przekracza 15 000 zł. Sprawdzamy wartość brutto, a nie kwotę pojedynczej raty. Przy wartości dokładnie 15 000 zł sam ten przepis nie nakazuje przelewu.
Przykład: firma kupuje od innej firmy sprzęt za 18 000 zł brutto, płatny w trzech ratach po 6 000 zł. Cała transakcja przekracza limit, więc każda rata powinna zostać zapłacona za pośrednictwem rachunku płatniczego. Podział na raty ani kilka faktur dokumentujących tę samą transakcję nie zmienia tej oceny.
Co z zakupami konsumenta?
Polski limit 15 000 zł z Prawa przedsiębiorców dotyczy rozliczeń między przedsiębiorcami. Nie jest obecnie ogólnym limitem zakupów osoby prywatnej w sklepie. Od 10 lipca 2027 r. unijny limit obejmie jednak płatności za towary lub usługi w działalności zawodowej lub gospodarczej, również gdy klientem sprzedawcy jest konsument. To inna sytuacja niż prywatna sprzedaż między dwiema osobami fizycznymi, objęta wskazanym wyżej wyjątkiem.
Unijny próg 10 000 euro nie podwyższa automatycznie polskiego limitu 15 000 zł między firmami. Rozporządzenie dopuszcza niższe progi krajowe. Nie przeliczamy też limitu unijnego na stałą kwotę w złotych na podstawie dzisiejszego kursu.
Zapłata gotówką a koszty podatkowe
Jeżeli płatność objęta obowiązkiem rozliczenia przez rachunek zostanie dokonana gotówką, w PIT lub CIT wyłączeniu z kosztów podlega część wydatku opłacona w ten sposób — nie tylko kwota przekraczająca 15 000 zł. Jeżeli koszt został już ujęty, trzeba zastosować odpowiednią korektę zgodnie z art. 22p ustawy o PIT lub art. 15d ustawy o CIT. Płatność przelewem może podlegać również odrębnym wymogom dotyczącym białej listy VAT i obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności.
Co powinien zrobić przedsiębiorca?
- Sprawdzać wartość całej umowy lub transakcji, zanim zostanie zapłacona pierwsza rata.
- Rozliczać przez rachunek płatniczy transakcje między firmami przekraczające 15 000 zł.
- Przed 10 lipca 2027 r. dostosować zasady przyjmowania większych płatności gotówkowych od klientów do rozporządzenia unijnego.
- Oddzielać limit płatności od obowiązków identyfikacji klienta i raportowania wynikających z AML. Próg 3 000 euro nie oznacza powszechnego zakazu płacenia gotówką ani automatycznego zgłoszenia każdego zakupu.
Unijne przepisy są uchwalone, ale limit z art. 80 ma przyszłą datę stosowania. Materiał nie opisuje projektu ustawy. Krajowe propozycje zmian nie zastępują obecnych zasad bez uchwalenia i wejścia w życie.
Potrzebujesz sprawdzić sposób rozliczenia konkretnej transakcji? Skontaktuj się z KUFIKS.
Aktualizacja: 1 października 2026 r. Źródła: rozporządzenie UE 2024/1624 (art. 19, 80 i 90), art. 19 Prawa przedsiębiorców, art. 22p ustawy o PIT i art. 15d ustawy o CIT, wyjaśnienie Komisji Europejskiej, Ministerstwo Finansów — płatności między przedsiębiorcami. Materiał informacyjny.
