Adres biura

44-230 Czerwionka-Leszczyny, ul. 3 Maja 64

Nr tel.

32 433 15 30

32 431 86 58

Adres email

biuro@kufiks.pl

Fundacja rodzinna jako wspólnik spółki z o.o. – udziały i dywidenda

Trzy osoby omawiające dokumenty przy laptopie

Autor: · KUFIKS

Fundacja rodzinna może być mniejszościowym, większościowym albo jedynym wspólnikiem spółki z o.o. Po przekazaniu udziałów ich właścicielem jest fundacja. To ona głosuje i może otrzymać dywidendę. Dzieci fundatora mogą z kolei otrzymywać od niej świadczenia na zasadach zapisanych w statucie. Jak ułożyć te dwie decyzje i ile podatku przypada na każdą wypłatę?

Stan prawny na 18 listopada 2026 r. Artykuł dotyczy polskiej fundacji rodzinnej i polskiej spółki z o.o.

Kto głosuje, a kto prowadzi firmę?

Wyobraźmy sobie właścicielkę firmy produkcyjnej, która ma dwoje dorosłych dzieci. Córka prowadzi zakład, syn pracuje w innym zawodzie. Po przekazaniu wszystkich udziałów fundacji córka może dalej kierować zakładem jako prezes spółki. Oboje mogą otrzymywać świadczenia na zasadach zapisanych w statucie fundacji. Po śmierci matki udziały pozostają własnością fundacji, więc pakiet głosów nie wchodzi do spadku po matce. Osobno trzeba policzyć ewentualny zachowek. Przy ustalaniu jego wysokości znaczenie mogą mieć wartość mienia wniesionego do fundacji, data i sposób wniesienia oraz świadczenia, które uprawniony już otrzymał.

Na zgromadzeniu wspólników spółki fundację po rejestracji co do zasady reprezentuje jej zarząd, zgodnie z zasadami reprezentacji. Może też działać przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika. Zarząd spółki nadal podpisuje umowy z kontrahentami, zatrudnia pracowników i odpowiada za bieżące decyzje. Fundator lub beneficjent może głosować za fundację, jeśli ma odrębne umocowanie. Statut określa zasady powoływania organów fundacji. Pisząc go, warto przewidzieć, kto obsadzi zarząd po śmierci fundatora i czy zarząd będzie potrzebował dodatkowej zgody na sprzedaż udziałów.

Jak przekazać udziały fundacji rodzinnej?

Fundacja może otrzymać istniejące udziały od fundatora, kupić je od wspólnika albo objąć nowe przy założeniu spółki lub podwyższeniu jej kapitału. Różnica ma znaczenie dla przepływu pieniędzy. Przy zakupie cenę otrzymuje sprzedający. Przy objęciu nowych udziałów wkład trafia do spółki. Udziały mogą też pokryć fundusz założycielski fundacji. Jego minimalna wartość to 100 000 zł, a udziały wycenia się według wartości rynkowej na dzień wniesienia.

Przy darowiźnie prywatnych udziałów bez świadczenia wzajemnego po stronie fundatora co do zasady nie powstaje przychód w PIT. Przy sprzedaży prywatnych udziałów przez osobę fizyczną zasadą jest 19% PIT od dochodu sprzedającego. Przy typowej sprzedaży udziałów w polskiej spółce z o.o. fundacja jako nabywca rozlicza także 1% podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) od ich wartości rynkowej. Interpretacja KIS dotycząca darowizny udziałów.

  1. Sprawdź umowę spółki. Może wymagać zgody spółki na zbycie udziałów lub przyznawać innym wspólnikom pierwszeństwo. Sprawdź, które ograniczenia obejmują także darowiznę. Ustal również, czy udziały stanowią majątek osobisty fundatora, czy wchodzą do majątku wspólnego małżonków. Na darowiznę rodzinnego pakietu udziałów z majątku wspólnego potrzebna jest zgoda drugiego małżonka (art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
  2. Dobierz formę umowy. Przy przeniesieniu istniejących udziałów zasadą są podpisy obu stron poświadczone przez notariusza (art. 180 § 1 KSH). Przy darowiźnie dodatkowo stosuje się art. 890 KC. Oświadczenie darczyńcy zasadniczo wymaga aktu notarialnego. Wykonanie darowizny może usunąć brak tej formy oświadczenia, o ile zachowano formę wymaganą dla samego przeniesienia udziałów. Dla sprzedaży udziałów w spółce zawiązanej na wzorcu istnieje również tryb elektroniczny przewidziany w art. 180 § 2 KSH.
  3. Sprawdź reprezentację. Szczególne reguły obowiązują, gdy fundator zawiera umowę z zarejestrowaną fundacją i sam zasiada w jej zarządzie. Fundację reprezentuje wówczas rada nadzorcza, a przy jej braku pełnomocnik powołany przez zgromadzenie beneficjentów. Jeśli ten członek zarządu jest jednocześnie jedynym członkiem zgromadzenia beneficjentów i sam reprezentuje fundację przy zawarciu umowy ze sobą, potrzebny jest akt notarialny.
  4. Zawiadom spółkę i dołącz dowód przeniesienia udziałów. Od otrzymania obu dokumentów zmiana jest skuteczna wobec spółki. Zarząd spółki aktualizuje księgę udziałów i składa w sądzie nową listę wszystkich wspólników, podpisaną przez wszystkich członków zarządu. W samym KRS ujawnia się wspólników posiadających samodzielnie lub łącznie z innymi co najmniej 10% kapitału zakładowego oraz fakt, że spółka ma jedynego wspólnika. Na wniosek o zmianę wpisu spółka ma co do zasady 7 dni od zdarzenia uzasadniającego wpis.
  5. Sprawdź CRBR i spis mienia. Spółka ponownie ustala, jakie osoby fizyczne sprawują nad nią kontrolę. Jeśli dane zgłoszone do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych się zmieniły, przy przeniesieniu istniejących udziałów spółka ma 14 dni od zmiany, z pominięciem sobót i dni ustawowo wolnych. Fundacja ma odrębne obowiązki wobec CRBR. Spis mienia na pokrycie funduszu założycielskiego sporządza fundator, a aktualizuje go zarząd fundacji.

Jeżeli rejestracja fundacji jeszcze trwa, fundacja w organizacji może nabywać prawa we własnym imieniu. Reprezentuje ją fundator lub powołany przez niego pełnomocnik, a w przypadkach przewidzianych ustawą – zarząd. Brak zgłoszenia do rejestru fundacji rodzinnych w ciągu sześciu miesięcy od powstania albo prawomocna odmowa rejestracji powoduje utratę zwolnienia z CIT od dnia jej powstania. Dla sześciomiesięcznego terminu liczy się zgłoszenie fundacji do rejestru.

Dywidenda dla fundacji i świadczenie dla rodziny. Kto płaci podatek?

Spółka z o.o. rozlicza swój dochód na zasadach klasycznego CIT. Gdy wspólnicy przeznaczą zysk do podziału, fundacja ma prawo do przypadającej na nią dywidendy. Co do zasady uprawniony jest wspólnik z dnia uchwały o podziale zysku. Jeżeli umowa spółki na to pozwala, wspólnicy mogą wyznaczyć odrębny dzień dywidendy w ciągu dwóch miesięcy od uchwały. Przykładowo, jeśli uchwałę podjęto 10 czerwca, bez wyznaczania innego dnia dywidendy, a fundator darował udziały 20 czerwca, to dywidenda przysługuje fundatorowi. Lipcowy termin przelewu tego nie zmienia.

Fundacja co do zasady korzysta ze zwolnienia z CIT od dywidendy otrzymanej z polskiej spółki z o.o. W takiej sytuacji spółka nie potrąca podatku od dywidendy. Fundacja może przeznaczyć całą otrzymaną kwotę np. na objęcie udziałów w kolejnej spółce. Kiedy przekazuje świadczenie beneficjentowi lub stawia je do jego dyspozycji, płaci w 2026 r. 15% CIT od wartości świadczenia. Podatek obciąża fundację i co do zasady należy go wpłacić do 20. dnia następnego miesiąca. Osobno opodatkowane są m.in. ukryte zyski wymienione w art. 24q ust. 1a ustawy o CIT. Wypłacając świadczenie, zarząd musi również uwzględnić sytuację finansową fundacji i jej wypłacalność wobec wierzycieli.

Po stronie beneficjenta trzeba osobno ustalić PIT. Jeżeli podatek jest należny od wypłaty pieniężnej, pobiera go fundacja jako płatnik. Fundator oraz osoby z tzw. grupy zerowej, m.in. małżonek, dzieci, rodzice i rodzeństwo fundatora, korzystają ze zwolnienia w części wynikającej z proporcji mienia przypisanej fundatorowi. Przy kilku fundatorach fundacja sprawdza pokrewieństwo beneficjenta z każdym z nich oraz proporcje ze spisu mienia na dzień uzyskania przychodu. W części nieobjętej zwolnieniem PIT wynosi 10% dla osób z I lub II grupy podatkowej w granicach właściwej proporcji, a w pozostałym zakresie 15%.

Przykład. Co zostaje ze 100 000 zł dywidendy?

Spółka wypłaca fundacji 100 000 zł z zysku już opodatkowanego CIT. Całe mienie wniósł jeden fundator. Zakładamy, że córka jest polską rezydentką podatkową, a fundacja nie korzysta z pomniejszenia CIT przewidzianego w art. 24q ust. 8 ustawy o CIT. Jego córce, wskazanej jako beneficjentka, fundacja wypłaca w 2026 r. 40 000 zł. Przy tych założeniach cała wypłata dla córki jest zwolniona z PIT.

Rozliczenie dywidendy w fundacji w 2026 r.
OperacjaKwota
Dywidenda z zysku spółki po CIT+100 000 zł
Świadczenie dla córki−40 000 zł
CIT fundacji (15% × 40 000 zł)−6 000 zł
Kwota pozostająca w fundacji54 000 zł

Córka otrzymuje pełne 40 000 zł. Na wypłatę i związany z nią podatek fundacja potrzebuje łącznie 46 000 zł. Gdyby całą dywidendę zatrzymała i nie przekazała ani nie postawiła do dyspozycji córki żadnego świadczenia, do dalszego inwestowania miałaby 100 000 zł. Obliczenie pomija koszty działania fundacji.

Co się zmieni, jeżeli fundatorami są dwaj bracia? Załóżmy, że na dzień wypłaty w 2026 r. każdemu przypada po 50% według spisu mienia. Dla córki jednego z braci połowa świadczenia 40 000 zł jest zwolniona z PIT. Od pozostałych 20 000 zł fundacja pobiera 10% PIT, ponieważ beneficjentka jest bratanicą drugiego fundatora i należy wobec niego do II grupy podatkowej. Córka otrzymuje 38 000 zł, fundacja odprowadza za nią 2 000 zł PIT i z własnych środków płaci 6 000 zł CIT.

Co z estońskim CIT, jeśli fundacja przejmie choćby jeden udział?

Spółka z o.o. może korzystać z estońskiego CIT tylko wtedy, gdy wszyscy jej wspólnicy są osobami fizycznymi i spełnione są pozostałe warunki ustawowe. Fundacja rodzinna jest osobą prawną. Wystarczy więc przenieść na nią jeden udział, aby spółka utraciła prawo do ryczałtu z końcem roku poprzedzającego rok podatkowy, w którym doszło do zmiany.

Jeżeli spółka była na estońskim CIT już w poprzednim roku, ma rok podatkowy zgodny z kalendarzowym i jej wspólnik przekaże udziały fundacji w listopadzie 2026 r., spółka traci prawo do ryczałtu z końcem 2025 r. Musi rozliczyć klasyczny CIT za 2026 r., również za miesiące sprzed transakcji. Dodatkowo musi ustalić, jakie nierozdysponowane zyski wypracowała w latach opodatkowania ryczałtem. Podlegają one odrębnym regułom rozliczenia po wyjściu z estońskiego CIT. Odrębną sytuacją jest pozostawienie udziałów w rękach osoby fizycznej, która jest fundatorem lub beneficjentem polskiej fundacji rodzinnej. Sam ten status nie wyklucza estońskiego CIT.

Czy fundacja może później sprzedać udziały w spółce?

Fundacja może sprzedać posiadane udziały. Według zasad obowiązujących 18 listopada 2026 r. taka sprzedaż co do zasady mieści się w ustawowym zakresie jej działalności i korzysta ze zwolnienia z CIT. Jeżeli jednak właściciel uzgodnił już sprzedaż z inwestorem, a fundacja ma otrzymać udziały tuż przed podpisaniem umowy, trzeba odrębnie ocenić cel i przebieg całej transakcji pod kątem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. W prawomocnym wyroku z 29 lipca 2026 r. WSA w Poznaniu oddalił skargę na odmowę wydania interpretacji w sprawie planowanej darowizny i późniejszej sprzedaży udziałów. Sąd oceniał przesłanki odmowy wydania interpretacji. Wyrok I SA/Po 684/26.

Co może się zmienić w 2027 roku? Ustawę z 5 listopada 2026 r. przekazano Prezydentowi 6 listopada. Na dzień aktualizacji opisane w niej zasady jeszcze nie obowiązują. Tekst przewiduje m.in. podwyżkę CIT od świadczeń z 15% do 19% oraz ograniczenie zwolnienia przy sprzedaży mienia wniesionego lub przekazanego fundacji nieodpłatnie, jeśli fundacja sprzeda je przed upływem dwóch lat od końca roku kalendarzowego, w którym je otrzymała. Ustawa przewiduje wyjątek dla zbycia nakazanego przez organ władzy publicznej. Reguła dwóch lat ma obejmować mienie wniesione lub przekazane nieodpłatnie od początku roku podatkowego fundacji rozpoczynającego się po 31 grudnia 2026 r. Stawka 19% miałaby dotyczyć świadczeń przekazanych lub postawionych do dyspozycji od początku tego roku podatkowego. Tekst przewiduje również rozszerzenie zwolnienia z PIT m.in. na dzieci rodzeństwa fundatora. To może zmienić przyszły wynik przykładu z dwoma braćmi. Więcej o planowanych zmianach w fundacjach rodzinnych.

Kiedy takie rozwiązanie ma sens dla rodziny?

Jeżeli jedno z dzieci chce prowadzić firmę, a drugie chce korzystać z jej zysków, fundacja pozwala ułożyć obie kwestie osobno. Warto wtedy przełożyć zamierzenia na konkretne zapisy i liczby. Kto wybierze zarząd po odejściu rodziców? Jaka część zysku ma zostać w zakładzie na inwestycje? Z czego fundacja wypłaci świadczenia, jeżeli wspólnicy przez dwa lata nie uchwalą dywidendy?

Gdy rodzina potrzebuje co roku niemal całego zysku na bieżące wydatki, warto porównać jej dochód netto przy bezpośredniej dywidendzie i przy świadczeniach z fundacji. W drugim wariancie dochodzą koszty osobnej księgowości i ustawowego audytu, przeprowadzanego co najmniej raz na cztery lata, a corocznie w fundacjach, których sprawozdanie podlega obowiązkowemu badaniu. Takie porównanie pokazuje, ile rodzinę kosztuje utrzymanie udziałów w jednym ręku.

Podstawy prawne i źródła

Otrzymuj kolejne praktyczne wyjaśnienia

Podatki, ZUS i obowiązki przedsiębiorcy prosto na Twój e-mail. Zapisz się do newslettera Akademii Wiedzy KUFIKS.

Po zapisie potwierdź adres linkiem w wiadomości. Zrezygnujesz w każdej chwili. Informacje o przetwarzaniu danych.

© KUFIKS Sp. z o.o. · Polityka prywatności · Newsletter ·
Zdjęcia ilustracyjne: Unsplash — autorzy