Autor: Grzegorz Smyczek · KUFIKS
Od 1 stycznia 2027 r. zamknięcie jednoosobowej działalności gospodarczej może oznaczać o jeden formularz mniej. Jeżeli złożysz wniosek o wykreślenie z CEIDG i nie prowadzisz innej działalności opodatkowanej, nie będzie potrzebne osobne zgłoszenie VAT-Z. Nadal trzeba jednak rozliczyć ostatni VAT, sprawdzić majątek firmy i dopełnić formalności dotyczących kasy fiskalnej.
Co zmieni się w zgłoszeniu zamknięcia firmy?
VAT-Z służy do zgłoszenia zaprzestania wykonywania czynności podlegających VAT. Składa go podatnik zarejestrowany do VAT, gdy rzeczywiście kończy taką działalność. Do końca 2026 r. obowiązują dotychczasowe zasady zgłoszenia.
Od 2027 r. w określonych przypadkach wniosek o wykreślenie z CEIDG będzie dla naczelnika urzędu skarbowego również podstawą do wykreślenia z rejestru VAT. Przedsiębiorca nie będzie musiał powielać zgłoszenia na VAT-Z. Nadal trzeba złożyć wniosek do CEIDG; samo zaprzestanie sprzedaży nie zastępuje tego wniosku.
Podstawą uproszczenia będą nowe art. 96 ust. 6a i 6b ustawy o VAT. Zmienia się sposób zgłoszenia zakończenia działalności, a nie obowiązek zapłaty podatku.
Kiedy nie będzie potrzebne osobne VAT-Z?
W przypadku JDG trzeba łącznie spełnić dwa warunki:
- Złożyć wniosek o wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG na zasadach wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o CEIDG.
- Nie prowadzić innej działalności opodatkowanej. Trzeba sprawdzić również czynności wykonywane poza dotychczasową firmą, np. dalszy wynajem lokalu.
JDG to jednoosobowa działalność gospodarcza, a CEIDG jest rejestrem przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Dla VAT podatnikiem jest jednak osoba, nie sam jej wpis w tym rejestrze. Dlatego wykreślenie wpisu nie zawsze oznacza zakończenie wszystkich rozliczeń VAT.
| Twoja sytuacja | Co oznacza dla VAT? |
|---|---|
| Zamykasz JDG w 2027 r., składasz wniosek o wykreślenie z CEIDG i nie prowadzisz innej działalności opodatkowanej. | Nie składasz osobnego VAT-Z. Wniosek do CEIDG stanowi podstawę wykreślenia z rejestru VAT. |
| Zamykasz JDG, ale nadal wynajmujesz lokal użytkowy i rozliczasz VAT od najmu. | Nadal rozliczasz VAT. Nie zgłaszasz zakończenia całej działalności dla VAT, skoro nadal ją wykonujesz. |
| Tylko zawieszasz działalność. | Zawieszenie nie jest wnioskiem o wykreślenie z CEIDG. Nie korzystasz z opisanego uproszczenia. Samo zawieszenie nie jest powodem złożenia VAT-Z; status VAT podczas dłuższej przerwy ocenia się według odrębnych zasad. |
| Wykreślasz swój wpis w CEIDG jako wspólnik spółki cywilnej. | Osobno sprawdzasz sytuację spółki. To spółka cywilna jest podatnikiem VAT. Wykreślenie wpisu wspólnika nie zastępuje jej rozliczeń i wymaganych zgłoszeń. |
Ustawa przewiduje także osobny wyjątek dla podatników wpisanych do KRS. Wymaga on wniosku o wykreślenie oraz przekazania wpisu o wykreśleniu do Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników. Nie należy stosować do spółki automatycznie zasad opisanych tutaj dla JDG.
Zamykasz firmę, ale nadal wynajmujesz lokal?
Przykład: Paweł zamyka sklep i wykreśla JDG z CEIDG. Własny lokal użytkowy zaczyna wynajmować innej firmie. Najem jest opodatkowany VAT i Paweł nadal rozlicza ten podatek. W tej sytuacji nie kończy całej działalności w rozumieniu ustawy o VAT, więc nie powinien zgłaszać jej zaprzestania na VAT-Z.
Nazwanie najmu „prywatnym” w rozliczeniu PIT nie rozstrzyga VAT. Ustawa o VAT ma własną definicję działalności gospodarczej. Obejmuje ona m.in. ciągłe wykorzystywanie majątku w celach zarobkowych.
Przy najmie zwolnionym z VAT też trzeba ustalić dalszy status podatnika. Brak VAT na fakturze nie oznacza sam w sobie, że zakończyła się działalność w rozumieniu tej ustawy. Znaczenie mają rodzaj najmu, podstawa zwolnienia oraz pozostałe wykonywane czynności.
Przed złożeniem wniosku do CEIDG przekaż księgowości informację o dalszym najmie. Jeżeli nadal masz pozostać podatnikiem VAT, wyjaśnij tę sytuację z urzędem skarbowym. Po rozpatrzeniu wniosku sprawdź swój status w wykazie podatników VAT.
Jeżeli po zamknięciu JDG nadal wystawiasz faktury za najem, sprawdź również poradnik KSeF a najem nieruchomości w 2027 roku.
Co nadal trzeba rozliczyć przy zamknięciu JDG?
Przed zamknięciem ustal z księgowością, jakie rozliczenia pozostają do wykonania. Poniższa tabela dotyczy przede wszystkim JDG, która była czynnym podatnikiem VAT i rzeczywiście kończy wykonywanie czynności podlegających VAT.
| Sprawa | Co przygotować lub sprawdzić? |
|---|---|
| Spis z natury dla VAT | Ustal, jakie towary, materiały, wyposażenie i środki trwałe pozostają na dzień zakończenia działalności. Spis obejmuje składniki, przy których przysługiwało prawo do odliczenia VAT, nawet jeśli z niego nie skorzystano. |
| Ostatni JPK_V7 i podatek | Rozlicz sprzedaż, zakupy oraz należny VAT wynikający ze spisu. Wykreślenie z rejestru nie zwalnia z ostatniego rozliczenia ani z zapłaty podatku. |
| Korekty odliczonego VAT | Sprawdź zakupy objęte okresem korekty i skutki zmiany ich przeznaczenia. Nie każdy składnik majątku wymaga identycznej korekty. |
| Kasa fiskalna | Uzgodnij z serwisem zakończenie pracy kasy, odczyt, dokumenty i wyrejestrowanie. Sprawdź też ewentualny zwrot ulgi na zakup kasy. |
| PIT lub ryczałt oraz ZUS | Przygotuj odrębne rozliczenie podatku dochodowego, właściwe spisy lub wykazy oraz końcowe rozliczenia ubezpieczeń. Uproszczenie VAT-Z nie zastępuje tych czynności. |
Spis z natury nie znika
Spis z natury, nazywany też remanentem likwidacyjnym, to zestawienie pozostałego majątku na potrzeby VAT. Nie wystarczy sprawdzić towarów na półce. Znaczenie mogą mieć również komputer, maszyny czy samochód. Każdy składnik trzeba ocenić z uwzględnieniem prawa do odliczenia i właściwych zasad opodatkowania.
Wartość do rozliczenia VAT ustalasz według ceny nabycia danego towaru lub towaru podobnego, określonej na dzień zakończenia działalności. Gdy nie ma takiej ceny, przyjmujesz koszt wytworzenia ustalony na ten dzień. Nie przepisujesz automatycznie kwoty z dawnej faktury ani wartości pozostałej do amortyzacji. Wynika to z art. 14 ust. 8 i art. 29a ust. 2 ustawy o VAT.
Od 2027 r. zmieni się również art. 14 ust. 5 ustawy o VAT. Informację o kwocie VAT należnego wynikającej ze spisu wykazuje się w deklaracji za okres obejmujący zakończenie działalności. Nowelizacja usuwa dotychczasowy obowiązek składania osobnej informacji o spisie, jego wartości i podatku. Sam spis trzeba nadal sporządzić i zachować.
Jeżeli korzystasz ze zwolnienia podmiotowego z VAT, czyli ze względu na limit sprzedaży, nie sporządzasz likwidacyjnego spisu z natury dla VAT na podstawie art. 14. Dotyczy to zwolnień wskazanych w art. 14 ust. 2 ustawy. Nadal sprawdzasz, czy potrzebny jest spis dla podatku dochodowego oraz czy trzeba skorygować wcześniejsze odliczenia VAT.
Kasa fiskalna wymaga osobnego zakończenia
Wniosek do CEIDG nie wyrejestrowuje kasy. Kolejne czynności i terminy opisujemy w artykule Kasa fiskalna po zamknięciu działalności — formalności krok po kroku.
Jeśli planujesz sprzedać firmowy samochód przed zamknięciem działalności, sprawdź też zasady rozliczenia sprzedaży samochodu z firmy. Sama decyzja o zamknięciu JDG nie przesądza podatku od tej sprzedaży.
Przykład: zamknięcie JDG w lutym 2027 r.
Anna jest czynnym podatnikiem VAT i rozlicza się miesięcznie. Kończy działalność 15 lutego 2027 r. Tego samego dnia składa wniosek o wykreślenie z CEIDG. Nie wynajmuje lokalu i nie prowadzi innej działalności opodatkowanej. W firmie pozostały towary, przy których zakupie przysługiwało prawo do odliczenia VAT.
- Nie składa osobnego VAT-Z, ponieważ spełnia warunki nowego wyjątku.
- Sporządza spis z natury na 15 lutego i ustala należny VAT według właściwych zasad.
- Składa JPK_V7M za luty do 25 marca 2027 r. Rozlicza w nim także VAT wynikający ze spisu. W tym terminie płaci podatek, jeżeli z rozliczenia wynika kwota do zapłaty.
- Jeżeli używała kasy, przeprowadza również jej zakończenie i wyrejestrowanie.
Oszczędność polega na pominięciu osobnego zgłoszenia VAT-Z. Ostatnie rozliczenie VAT nadal trzeba przygotować.
Przykład dotyczy rozliczeń miesięcznych. Przy VAT kwartalnym ustalasz osobno terminy części ewidencyjnej i deklaracyjnej JPK_V7K. Ewidencję wysyłasz za każdy miesiąc, a deklarację i podatek rozliczasz za kwartał. Nie stosujesz wtedy automatycznie daty z powyższego przykładu do całego rozliczenia.
Najczęstsze pytania
Czy każdy zamykający firmę składa VAT-Z?
Nie. VAT-Z dotyczy podatnika zarejestrowanego do VAT. Jeśli nie byłeś zarejestrowany, sam koniec JDG nie tworzy obowiązku składania tego formularza. Od 2027 r. zarejestrowany podatnik może natomiast skorzystać z opisanego wyjątku przy wykreśleniu z CEIDG.
Czy można odłożyć zgłoszenie zamknięcia z 2026 r. do stycznia?
Nie należy zakładać, że późniejsze wysłanie dokumentów pozwoli pominąć obowiązki powstałe według dotychczasowych zasad. Jeśli kończysz działalność w 2026 r., ustal wymagane zgłoszenia i terminy dla tej daty. Nowe uproszczenie zaczyna obowiązywać 1 stycznia 2027 r.
Czy VAT-R zastępuje VAT-Z?
Nie. VAT-R służy do rejestracji i odpowiednich aktualizacji danych, a VAT-Z do zgłoszenia zaprzestania działalności dla VAT. Przy dalszym najmie może być potrzebne ustalenie lub aktualizacja statusu zamiast zgłoszenia zakończenia działalności.
Czy po zamknięciu firmy można otrzymać zwrot VAT?
Tak. Jeżeli w ostatnim rozliczeniu powstanie nadwyżka VAT naliczonego nad należnym, można wykazać ją do zwrotu na właściwy rachunek, po spełnieniu warunków ustawowych. Warto uzgodnić dane rachunku przed jego zamknięciem.
Co przekazać księgowości przed zamknięciem?
- Datę faktycznego zakończenia działalności oraz wniosek i potwierdzenie zgłoszenia w CEIDG.
- Informację, czy nadal będziesz wynajmować majątek lub wykonywać inne czynności istotne dla VAT.
- Ostatnie faktury sprzedaży i zakupu oraz dokumenty dotyczące pozostałego majątku.
- Dane o kasie fiskalnej, uldze na jej zakup i uzgodnieniach z serwisem.
- Informacje o niezapłaconych fakturach, wykorzystanej uldze na złe długi i planowanych późniejszych płatnościach. Późniejsze zdarzenia mogą wymagać dalszych rozliczeń.
Planujesz zamknięcie JDG? Skontaktuj się z KUFIKS — ustalimy, czy wystarczy wniosek do CEIDG, i przygotujemy końcowe rozliczenia firmy.
Podstawy prawne i źródła
- Ustawa z 4 września 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1270 — art. 1 pkt 3 oraz pkt 18 lit. c, art. 9: zmiana informacji o spisie, nowe wyjątki od osobnego zgłoszenia zaprzestania działalności i wejście w życie od 1 stycznia 2027 r.
- Ustawa o VAT, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263 ze zmianami — w szczególności art. 14 ust. 2, 4–6 i 8, art. 15, art. 29a ust. 2, art. 91, art. 96, art. 99, art. 103 i art. 109. Zasady na 2027 r. należy odczytywać łącznie z nowelizacją.
- Ustawa o CEIDG, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 30 ze zmianami — art. 15 ust. 1 pkt 2: wniosek o wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG.
- Ministerstwo Finansów: informacje podstawowe o VAT, część dotycząca likwidacji działalności — ogólne zasady rozliczeń; opis zmian od 2027 r. oparto bezpośrednio na ogłoszonej nowelizacji.
Zdjęcie: Tim Mossholder / Unsplash.
Otrzymuj kolejne praktyczne wyjaśnienia
Podatki, ZUS i obowiązki przedsiębiorcy prosto na Twój e-mail. Zapisz się do newslettera Akademii Wiedzy KUFIKS.
Po zapisie potwierdź adres linkiem w wiadomości. Zrezygnujesz w każdej chwili. Informacje o przetwarzaniu danych.
