Przedsiębiorca ubiegający się o zasiłek nie musi już dokładać Z-3b, a przy opiece nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny obowiązuje wspólny wniosek Z-15. Od 24 października 2026 r. zmieniły się przepisy dotyczące dokumentów potrzebnych do przyznawania i wypłaty zasiłków. Uproszczenia nie oznaczają jednak, że każde świadczenie zostanie wypłacone automatycznie.
Stan informacji: 30 października 2026 r. Zmiany obowiązujące, na podstawie rozporządzenia opublikowanego w Dz.U. 2026 poz. 1316.
Przedsiębiorca bez dodatkowego zaświadczenia Z-3b
Nowe przepisy wyłączają prowadzących pozarolniczą działalność, osoby współpracujące, duchownych i wskazanych w przepisach marynarzy z obowiązku przedstawiania zaświadczenia płatnika składek przewidzianego dla tej grupy. W praktyce znika konieczność dokładania Z-3b.
Przy zasiłku chorobowym przedsiębiorcy nadal potrzebny jest wniosek ZAS-53. ZUS potwierdza to na stronie z dokumentami wymaganymi do tego świadczenia. Sam fakt pojawienia się elektronicznego zwolnienia nie zastępuje więc wszystkich czynności przedsiębiorcy.
Nie należy przenosić tego uproszczenia na dokumenty pracowników. Jeżeli zasiłek wypłaca ZUS, zaświadczenie Z-3 dla pracownika oraz odpowiednio Z-3a dla innych ubezpieczonych, np. zleceniobiorcy, nadal mają zastosowanie.
Opieka nad dzieckiem i innym członkiem rodziny: Z-15
Aktualna instrukcja ZUS wskazuje jeden formularz Z-15 do zasiłku opiekuńczego. Zastępuje on dotychczasowe rozdzielenie wniosków na Z-15A i Z-15B. Uporządkowano również zakres wymaganych informacji.
W nowym zakresie danych znajduje się oświadczenie dotyczące braku domownika mogącego zapewnić opiekę. Pozostają jednak informacje o wykorzystanych dniach zasiłku, osobie wymagającej opieki i innych okolicznościach istotnych dla prawa do świadczenia. Mniej pytań we wniosku nie oznacza zniesienia warunków uzyskania zasiłku.
Przy opiece z powodu choroby dziecka potrzebne może być zwolnienie lekarskie, a w innych sytuacjach — np. nieprzewidzianego zamknięcia przedszkola — właściwe oświadczenie lub dokument. Nie ma jednego zestawu załączników dla wszystkich przyczyn opieki.
Zasiłek macierzyński: mniej powielanych dokumentów
Rozporządzenie przewiduje wspólny zakres danych potrzebnych do ustalenia prawa i wypłaty zasiłku macierzyńskiego. Nadal trzeba wskazać rodzaj świadczenia, okres oraz informacje dotyczące dziecka i drugiego rodzica w zakresie potrzebnym do sprawy.
Gdy płatnikiem zasiłku jest ZUS, co do zasady nie dołącza się skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka. Przekazuje się dane, na podstawie których ZUS może pozyskać dokument z rejestru stanu cywilnego. Jeśli nie będzie to możliwe, ZUS wezwie do jego dostarczenia i wyznaczy termin nie krótszy niż 14 dni.
Uproszczenie nie pozwala pominąć dokumentów wymaganych w szczególnych sytuacjach, np. urodzenia za granicą, przejmowania opieki lub innych nietypowych okoliczności. Nie oznacza też automatycznie takiego samego zwolnienia, gdy zasiłek wypłaca pracodawca.
Choroba po zakończeniu zatrudnienia: Z-10 nadal istotny
Jeżeli świadczenie dotyczy okresu po ustaniu tytułu ubezpieczenia, nadal trzeba sprawdzić dodatkowe oświadczenia. ZUS wskazuje Z-10 przy ubieganiu się o chorobowe po ustaniu ubezpieczenia. Brak Z-3b nie zwalnia z tego dokumentu osoby, której sytuacja go wymaga.
Uwaga: jedna część zmian ma odroczony termin
Nie wszystkie rozwiązania zaczęły obowiązywać jednocześnie. Przepis § 39 dotyczący elektronicznego wystawiania określonych zaświadczeń lekarskich ma wejść w życie dopiero po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia rozporządzenia. Nie należy przedstawiać tego rozwiązania jako już dostępnego na podstawie październikowej zmiany.
Co zmienić w firmowej procedurze?
- Pobieraj aktualne formularze z ZUS zamiast korzystać ze starych plików zapisanych na komputerze.
- Oddziel sprawy przedsiębiorcy od spraw pracownika i zleceniobiorcy.
- Przed wysłaniem ustal, kto wypłaca świadczenie i jakie dodatkowe okoliczności trzeba udokumentować.
- Zachowaj potwierdzenie złożenia dokumentów i sprawdzaj korespondencję w eZUS.
Poproś o kontakt z KUFIKS — pomożemy ustalić, jaki zestaw dokumentów jest potrzebny w Twojej sytuacji i uporządkować obsługę kadrowo-płacową.
Zdjęcie: Olena Kholina / Unsplash.
Podstawa prawna i aktualne instrukcje ZUS
- Rozporządzenie z 27 września 2026 r., Dz.U. poz. 1316 — w szczególności § 3, § 4, § 13, § 34, § 39 i § 43 oraz załączniki nr 6 i 7.
- ZUS — dokumenty do zasiłku chorobowego, aktualizacja 24 października 2026 r.
- ZUS — dokumenty do zasiłku opiekuńczego, aktualizacja 24 października 2026 r.
- ZUS — dokumentacja zasiłku macierzyńskiego.
